Udział uczniów ZSSIO w projekcie edukacyjnym IPN „Łączka i inne miejsca poszukiwań”

W dniu 14 grudnia 2022r. w Centrum Edukacyjnym IPN im. Henryka Sławika w Katowicach miało miejsce spotkanie młodzieży z województwa śląskiego z p. Michałem Nowakiem archeologiem, pracownikiem Wydziału Kresowego Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN w Warszawie. Spotkanie odbyło się w ramach projektu edukacyjnego „Łączka i inne miejsca poszukiwań”. Tematem spotkania była rola i zadania archeologów w pracach poszukiwawczych miejsc kaźni i dołów śmierci, w których ich pochowano. Prelegent na wstępie zwrócił uwagę, powołując się na antyczną sztukę „Antygona” na odwieczny problem powinności żywych wobec tych, których już zabrała śmierć. Ten moralny obowiązek, godnego pochówku zmarłych, uwidocznił się w czasie drugiej wojny światowej i w pierwszych latach reżimu komunistycznego. Ludziom walczącym o wolną Polskę, a bestialsko mordowanych, odmawiano godnego pochówku, a zwłaszcza skazywano ich po raz drugi na „damnatio memoriae” – zniszczenie pamięci, wymazanie wszelkich śladów ich życia i działalności. Mottem wykładu p. Michała Nowaka były słowa śledczego Głównego Zarządu Informacji – „…zastrzelę cię, a grób zaorzę, aby ci Anders pomnika nie mógł postawić”. Rolą Biura Poszukiwań i Identyfikacji, zwłaszcza pracujących w nim archeologów, antropologów, genetyków jest zadać kłam zbrodniarzom ubranym w polskie mundury, togi sędziowskie. Prowadząc kwerendy, rozmowy z członkami rodzin osób zamordowanych, świadkami historii zmierzają do ustalenia miejsc kaźni, odnalezienia dołów śmierci. Wbrew staraniom zbrodniarzy, pamięci nie da się zabić.. Ogromne wrażenie na słuchaczach zrobiła opowieść prelegenta o historii szczoteczki do zębów. Były na niej wyryte: imię i nazwisko właściciela, personalia żony i adres zamieszkania. Ulicy i domu już nie ma, ale dzięki żmudnym poszukiwaniom udało się ekipie dotrzeć do dziewięćdziesiąt letniej siostry ofiary. Mogła się po ponad siedemdziesięciu latach dowiedzieć o losach brata. W drugiej części spotkania były ćwiczenia. Każda z drużyn dostała „skrzynkę” ze zdjęciami zabytków znalezionych przy szczątkach ofiary. Przy ich pomocy, korzystając ze „ściągi”, na której zanotowane były przedwojenne stopnie oficerskie medale i wszelkie odznaczenia, miały określić osobę, do której należały przedmioty. Po właściwym wytypowaniu osoby, dostawały do przeczytania biogram ofiary. W trakcie tego ćwiczenia okazało się, że umiejętność myślenia kojarzeniowego nie jest obcą naszej młodzieży. Zadanie mogło wydawać się proste, lecz wymagało sporo wysiłku intelektualnego; do kogo mogły należeć okulary i pióro, komu przypisać Krzyż Walecznych, z kim skojarzyć ryngraf lub medalik z Matką Boską? Uczniowie naszej szkoły z zadania wywiązała się znakomicie. W spotkaniu uczestniczyli Pani Agnieszka Połońska i Pan Adam Kondracki z „Wieloosobowego Stanowiska do Spraw Poszukiwań i Identyfikacji w Katowicach”.